تحریم‌های جدید آمریکا، مردم ایران را بیمارتر می‌کند

نویسنده : فریبا پژوه

۵ خرداد ۱۳۹۷

تحریم‌ها علیه ایران تقریبا هم‌سن‌و‌سال من است. درست بعد از آغاز جنگ ایران و عراق در شهریور سال ۱۳۵۹، تحریم‌های بین‌المللی علیه ایران اغاز شد. این درحالی بود که تقریبا همه قدرت‌های جهانی و منطقه‌ای به طور مستقیم یا غیرمستقیم از صدام حسین، رییس‌جمهور عراق، در تهاجمش به ایران حمایت می‌کردند.
پدرم، سرهنگ رضا پژوه، در طول جنگ در بمباران شیمیایی عراق مجروح شد و بعدها به دلیل عوارض جراحات شیمیایی از بیماری پارکینسون رنج می‌برد. تابستان سال ۹۱ بود، هوا به شدت گرم شده بود و حال پدرم هر روز بدتر می‌شد.
در دو سال منتهی به آن تابستان، دسترسی به دارو برای بیماری‌های خاص و مزمن به دلیل تحریم‌های وسیع علیه ایران دشوار شده بود. مطابق مقاله نیویورک‌تایمز واردات داروهای آمریکایی و اروپایی ۳۰%کاهش یافت. اگرچه تحریم‌های بین‌المللی علیه برنامه هسته‌ای تهران به طور مستقیم بیمارستا‌ن‌ها و دارو را هدف نگرفته بود و فقط روابط بانکی و تجاری را محدود کرده بود اما این تحریم‌ها باعث شده بود که تامین هزینه واردات مختل شود و همین مسئله به محدودیت تدارکات پزشکی انجامید و زندگی را برای بیماران سخت‌تر کرد.
درسال ۲۰۱۲، فاطمه هاشمی، رییس بنیاد بیماری‌های خاص که از شش میلیون بیمار حمایت می‌کند، از کمبود دارو برای بیماری‌هایی از قبیل هموفیلی، ام اس و سرطان سخن گفت. او در نامه‌ای به بانکی مون، رییس وقت سازمان ملل، نوشت که برای بیماران ایرانی که «حقوق بنیادی‌شان» به خاطر تحریم‌ها نادیده گرفته شده، میانجی‌گری کند.
برغم این سختی‌ها، من و خانواده‌ام می‌توانستیم داروهای پدرم را که باید از اروپا وارد می‌شد پیدا کنیم. آن تابستان بیماری پدرم رو به وخامت می‌رفت. پزشک معالج پدرم پیشنهاد یک داروی خارجی جدید را داد. اگرچه نسخه داخلی دارو در کشور تولید می‌شد اما تیم پزشکی معالج پدرم، داروهای ایرانی را به اندازه نمونه وارداتی آن، باکیفیت و موثر نمی‌دانستند.
آن روز عصر بعد از یک روز کاری طولانی از از روزنامه بیرون آمدم و برای پیدا کردن داروهای پدرم، به داروخانه سیزده آبان در خیابان کریمخان زند رفتم. بیرون داروخانه صفی طولانی بود. بعد از ۴۵ دقیقه معطلی در آفتاب سوزان، دکتر گفت داروهای جدید پدرم را ندارند. ناراحت و عصبی بودم و اصرار می‌کردم. بعد از اصرار فراوان، یکی از پزشکان جوان با اشاره دست مرا کنار کشید و گفت که بهترین جا برای پیدا کردن این دارو، بازار سیاه ناصر خسرو است. تحریم‌های بانکی و نوسان تبادل ارزی باعث شده بود پیدا کردن داروهای خاص مورد نیاز پدرم سخت شود.
از داروخانه بیرون آمدم. دست خالی روی پله‌های بیرون داروخانه نشستم. تشنه بودم. خیابان کریمخان مثل همیشه شلوغ و پر‌ترافیک بود و موتورسوارها در پیاده‌رو ویراژ می‌دادند. به سمت ماشینم رفتم. بطری آب داخل پرایدم هم به نقطه جوش رسیده بود. می‌ترسیدم از بازار سیاه دارو بگیرم، نمی‌شد به تاریخ مصرف‌شان اعتماد کرد و حتی معلوم نبود که اصل باشند. پدرم به دارو احتیاج داشت، طاقت نداشتم با دست‌های خالی به خانه بروم.
آن شب بابا بدون دارو خوابید. صبح روز بعد بدنش به وضوح می‌لرزید. حالش هیچ خوب نبود. به این نتیجه رسیدیم که چاره‌ای جز خریدن داروی ایرانی نداریم.
پدرم سه ماه از داروی ایرانی استفاده کرد تا سرانجام یک دوست توانست از اروپا داروی خارجی را بخرد و برایمان بفرستد. اما تا آن موقع، بیماری پدرم به سرعت پیشرفت کرده بود. آن سه ماه و دسترسی نداشتن به داروهای خارجی ضربه جبران ناپذیری به سلامتی رو به پایان بابا زد.
پدرم سرانجام در تیر ماه سال ۹۵، در ۶۳ سالگی و بر اثر بیماری‌اش درگذشت، درست یک سال بعد از اینکه برجام بین ایران و قدرت‌های ۵+۱ نهایی شد. توافقی که امید تازه‌ای به ایرانی‌ها داده بود . محمد علی صحراییان، رییس انجمن ام اس ایران، از کسانی بود که نهایی شدن توافق هسته‌ای را جشن گرفت. به گفته او دسترسی به داروهای ام اس بعد از لغو تحریم‌ها آسان‌تر شده است و پس از برجام شاهد ثبات بیشتری در بازار داروهای خاص هستیم.
با این همه تصمیم رییس‌جمهور ایالات متحده آمریکا درباره خروج از برجام بار دیگر زندگی شش میلیون بیمار ایرانی را که با بیماری‌هایی خاص مانند سرطان ، هموفیلی و ام اس دست به گریبان هستند، سرگردان کرده است.
مریم ‌ناز محمودی، دانشجوی کارشناسی ارشد ۳۹ ساله در تهران، ۱۰ سال است با ام اس دست‌و‌پنجه نرم می‌کند. او می‌گوید که خود و خانواده اش از احتمال اعمال تحریم‌های بین‌المللی وحشت دارند.
مریم ‌ناز می‌گوید که قبل از تحریم‌های هسته‌ای علیه ایران به هر دارویی که می‌خواستم دسترسی داشتم هر چند قیمت‌ها سرسام‌آور بود ولی بعد از تحریم‌های هسته‌ای، داروها ناگهان کمیاب شد و من مجبور شدم از داروهای ایرانی با کیفیت بسیار پایین استفاده کنم.
مریم‌ناز تاکید می‌کند که «بعد از برجام، به داروهای غربی دسترسی داشتم و فشار استرس روحی کاهش یافته بود ولی حالا تصمیم ترامپ بر خروج از توافق استرس جدید برای من وخانواده‌ام ایجاد کرده است. تحریم‌ها تاثیرمستقیمی بر زندگی من دارند و ما سخت نگرانیم.»

پی‌نوشت: این مقاله به قلم فریبا پژوه با این عنوان New US Sanctions Will Make Iranians Sicker در سایت Lobe Log منتشر شده است.